„Gesty oporu” → pokaz w Zachęcie — Narodowej Galerii Sztuki

„Gesty oporu” to kameralna opowieść skupiona zarówno na historiach znanych wydarzeń, między innymi protestach studenckich z 1968 roku, działalności skłotu Zaczyn od 2023 do 2024 roku czy okupacji Uniwersytetu Warszawskiego z 2025 roku, jak i mniej lub wcale nieopisanych działaniach — codziennej walce o prawo do odpoczynku czy zabieganiu o godne warunki pracy. Gesty wyrażają się tutaj we wspomnieniach bólu spowodowanego milicyjnym granatem czy groźbami, znużeniem powtarzalnością obranej strategii, irytacją ze społecznego przywiązania do liberalnego gospodarowania czasem i pracą albo swego rodzaju wstydem, że o prawo do bezpiecznego wykonywania zawodu trzeba w ogóle zabiegać.

Tematyka „Gestów oporu” wzięła się z czynu Ryszarda Siwca, który 8 września 1968 roku na ówczesnym Stadionie Dziesięciolecia, czyli niecałe pięć kilometrów od Domu Sztuki, w geście antywojennego sprzeciwu popełnił samobójstwo. Wołał do kilku tysięcy osób: „usłyszcie mój krzyk”. To nieoczywista, a jednocześnie niezwykle wyrazista część historii dzielnicy, w której działamy. Inspirując się lokalnością i poszerzając rozumienie tego, co się w takiej lokalności mieści, odnajdując echa przeszłości w teraźniejszości — samospalenie było punktem wyjścia do namysłu nad współczesnymi formami oporu i niezgody — skrajnym biegunem, od którego rozpoczęliśmy proces.

W „Gestach oporu” nie skupiamy się jednak na wielkich narracjach i głośnych aktach. Zamiast tego proponujemy wgląd w kameralne i prywatne gesty, często tak skromne, że ledwo zauważalne dla nieuważnego oka. Pokazujemy i opowiadamy o trudnościach, z jakimi wiąże się zaangażowanie — polityczne i aktywistyczne, ale też to skromniejsze, w którym chodzi raczej o codzienną pracę niż strzeliste akty, o wytrwałość, a nie pojedyncze działanie.

Przeczytaj scenariusz Agaty Koszulińskiej

Zobacz fotografie Adama Durjasza powołujące przestrzeń spektaklu

Zapoznaj się z esejem towarzyszącym Doriana W. Widawskiego

Dziękujemy, że doświadczeniami swojego oporu podzieliły i podzielili się z nami Julia Celejewska, Marek Kossakowski, Przemysław Mitka, Grażyna Obidzińska, Stanisław Sieniawski, Igor Szarafin, „Wera” i Gabriela Wilczyńska.

Ich opowieści zostały przetworzone w procesie twórczym na słowa, ruch, fotografie i dźwięki tworząc z jednej strony dokumentalny, a z drugiej metaforyczny charakter spektaklu. Symboliczny głos oddany jest również zwierzętom innym niż ludzie — fotografia Coronado Feeders, Dalhart, Texas Mishki Hennera opowiada o krwi spływającej z amerykańskiej hodowli przemysłowej. Gdyby tylko zwierzęta mogły się uwolnić, rozszarpałyby to całe nasze gadanie na strzępy.

Czas

Spektakl trwa 1 godzinę.

Konteksty

Informacja o spektaklu →

Przeczytaj scenariusz Agaty Koszulińskiej →

Zapoznaj się z esejem towarzyszącym Doriana W. Widawskiego →

Przeczytaj rozmowę Zuzanny Berendt z zespołem opublikowaną w „Dialogu” →

Zobacz fotografie Adama Durjasza, które powstały w czasie wywiadów do spektaklu →

Filmowa rejestracja spektaklu może zostać udostępniona na prośbę. Napisz → kontakt@domsztuki.org

Premiera odbyła się pod patronatem „Czasu Kultury”.

Spektakl brał udział w 32. Ogólnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. 

Spektakl „Gesty oporu” tworzony przez Dom Sztuki powstał w ramach Programu OFF Polska organizowanego przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego. Projekt otrzymał dofinansowanie w wysokości 95 884 złotych. Całkowity koszt inwestycji wynosi 1 496 900,00 złotych. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.